सौहार्दं प्रकृते: शोभा | Class 10 Sanskrit Notes

उत्तर: (क) वनराज: सिंह: दुरवस्थां प्राप्त:। (ख) काक: वातावरणं कर्कशध्वनिना आकुलीकरोति। (ग) काकचेप्ट: विद्यार्थी: मेधावी छात्र: मन्यते। (घ) गज: आत्मानं बलशालिनं, विशालकायं, पराक्रमिणं च कथयति। (ङ) बक: क्रूरतया मीनान् भक्षयति।

उत्तर: (क) निःसंशयं सिंह: कृतान्त: मन्यते। (ख) बक: वन्यजन्तूनां रक्षोपायान् सूक्ष्मतया चिन्तयितुं कथयति। (ग) अन्ते प्रकृतिमाता प्रविश्य सर्वप्रथमं सर्वेभ्य: सौहार्दं वदति। (घ) यदि राजा सम्यक् न भवति तदा प्रजा विप्लवेत्, कारणं असंतोष:। (ङ) मयूर: नृत्यमुद्रायां स्थित: अत्यन्तं मनोहर: भवति। (च) अन्ते सर्वे मिलित्वा वनराजस्य राज्याभिषेकाय तत्परा: भवति। (छ) अस्मिन्नाटके सप्त पात्राणि सन्ति।

उत्तर: (क) सिंह: वानराभ्यां स्वरक्षायाम् असमर्थ: एवासीत्, कथं? (ख) गज: वन्यपशून् तुदन्तं शुण्डेन पोथयित्वा मारयति, कथं? (ग) वानर: आत्मानं वनराजपदाय योग्यं मन्यते, किमर्थं? (घ) मयूरस्य नृत्यं प्रकृते: आराधना, कथं? (ङ) सर्वे प्रकृतिमातरं प्रणमन्ति, किमर्थं?

उत्तर: (क) न इति। (अशुद्ध) सिंह: वानरं मारयति, किन्तु आत्मानं तुदन्तं न। (ख) न इति। बकस्य ध्वनि: 'का-का' न होकर 'कृ-कृ' इति भवति। (ग) न इति। काकपिक्यो: वर्ण: कृष्ण: न भवति। (घ) न इति। गज: विशालकाय:, बलशाली च भवति। (ङ) न इति। मयूर: बकस्य कारणात् पक्षिकुलम् अवमानितं न मन्यते। (च) आम्। अन्योन्यसहयोगेन प्राणिनाम् लाभ: जायते।