Sanskritकक्षा 9स्वर्णकाक:हिंदी

स्वर्णकाक: | Class 9 Sanskrit Notes

द्वारा ConceptScroll Team · प्रकाशित 17 जुलाई 2026 · 2 मिनट का पठन

स्वर्णकाक: – this guide gives you a concise, exam-ready overview of स्वर्णकाक: from Class 9 Sanskrit, written by ConceptScroll editors and reviewed against the latest NCERT textbook.

आर्थिक व्यवहारः - स्वर्णकाकस्य दृष्टान्तः

आर्थिक व्यवहारः मानवजीवनस्य अविभाज्यः अङ्गः अस्ति। स्वर्णकाकस्य कथायाम् आर्थिक व्यवहारस्य विभिन्नाः पक्षाः प्रतिपादिताः सन्ति। आर्थिक व्यवहारः धनस्य उपार्जनं, व्ययः, सञ्चयः च सम्यक् प्रकारेण कर्तुं आवश्यकी अस्ति। धनस्य विवेकपूर्णं उपयोगः जीवनस्य सुखसमृद्धये आवश्यकः। स्वर्णकाकः कथायाम् धनस्य अनावश्यकव्ययः, लोभः च आर्थिकसंकटस्य कारणं भवति इति स्पष्टं कृतम्। आर्थिक व्यवहारस्य मूलभूताः अङ्गाः यथा आवश्यकव्ययः, अनुचितव्ययः, सञ्चयः, निवेशः च कथायाम् विवेच्यन्ते।

📊 Diagram: See figure_2: Figure on page 1

🧪 Activity: छात्राः स्वर्णकाकस्य कथां अधिगतवत्त्वेन आर्थिक व्यवहारस्य पक्षाणि चिन्तयन्तु।

🔗 Connection: अगले अनुभागे व्ययः विषयकं विस्तृतं विवेचनं भविष्यति।

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

1. एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) माता काम् आदिशत्? (ख) स्वर्णकाकः कान् अखादत्? (ग) प्रासादः कीदृशः वर्तते? (घ) गृहमागत्य तया का समुद्घाटिता? (ङ) लोभाविष्टा बालिका कीदृशीं मज्जूषां नयति?

(क) माता तण्डुलान् आदिशत्। (ख) स्वर्णकाकः तण्डुलान् अखादत्। (ग) प्रासादः सुवर्णमयः वर्तते। (घ) गृहमागत्य तया मञ्जूषा समुद्घाटिता। (ङ) लोभाविष्टा बालिका गुरुतमां मज्जूषां नयति।

1. (अ) अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत- (क) निर्धनायाः वृद्धायाः दुहिता कीदृशी आसीत्? (ख) बालिकया पूर्वं कीदृशः काकः न दृष्टः आसीत्? (ग) निर्धनायाः दुहिता मञ्जूषायां कानि अपश्यत्? (घ) बालिका किं दृष्ट्वा आश्चर्यचकिता जाता? (ङ) गर्विता बालिका कीदृशं सोपानम् अयाचत कीदृशं च प्राप्नोत्।

(क) निर्धनायाः वृद्धायाः दुहिता विनयी आसीत्। (ख) बालिकया पूर्वं स्वर्णकाकः न दृष्टः आसीत्। (ग) निर्धनायाः दुहिता मञ्जूषायां सुवर्णमणीन् अपश्यत्। (घ) बालिका सुवर्णकाकं दृष्ट्वा आश्चर्यचकिता जाता। (ङ) गर्विता बालिका सुवर्णमयं सोपानम् अयाचत, लोहमयं च प्राप्नोत्।

2. (क) अधोलिखितानां शब्दानां विलोमपदं पाठात् चित्वा लिखत- (i) पश्चात् (ii) हसितुम् (iii) अधः (iv) श्वेत: (v) सूर्यास्त: (vi) सुप्तः

(i) पूर्वम् (ii) रोदितुम् (iii) उपरि (iv) कृष्णः (v) सूर्योदयः (vi) जाग्रतः

2. (ख) सन्धिं कुरुत- (i) नि + अवसत् (ii) सूर्य + उदयः (iii) वृक्षस्य + उपरि (iv) हि + अकारयत् (v) च + एकाकिनी (vi) इति + उक्त्वा (vii) प्रति + अवदत् (viii) प्र + उक्तम् (ix) अत्र + एवं (x) तत्र + उपस्थिता (xi) यथा + इच्छम्

(i) न्यवसत् (ii) सूर्योदयः (iii) वृक्षस्योपरि (iv) ह्यकारयत् (v) चैकाकिनी (vi) इत्युक्त्वा (vii) प्रत्यवदत् (viii) प्रोक्तम् (ix) अत्रैवम् (x) तत्रोपस्थिता (xi) यथैच्छम्

इस अध्याय में महारत हासिल करें

पूरा स्वर्णकाक: अध्याय — इंटरैक्टिव नोट्स, चित्र, हल किए गए प्रश्न, पोल्स और मुफ़्त अभ्यास क्विज़ — ConceptScroll ऐप में।

ConceptScroll में खोलें →

ConceptScroll के साथ स्मार्ट पढ़ें

रोज़ाना एनसीईआरटी रील्स, एआई डाउट सॉल्विंग और अध्याय क्विज़ — सब मुफ़्त।

मुफ़्त सीखना शुरू करें

#cbse notes#class 9#ncert#sanskrit