Sanskritकक्षा 9जटायो: शौर्यम्हिंदी

जटायो: शौर्यम् | Class 9 Sanskrit Notes

द्वारा ConceptScroll Team · प्रकाशित 17 जुलाई 2026 · 2 मिनट का पठन

जटायो: शौर्यम् | Class 9 Sanskrit Notes

जटायो: शौर्यम् – this guide gives you a concise, exam-ready overview of जटायो: शौर्यम् from Class 9 Sanskrit, written by ConceptScroll editors and reviewed against the latest NCERT textbook.

पुरुषानुसार क्रिया रूप

इस खंड में संस्कृत भाषा में प्रथमपुरुष, मध्यमपुरुष और उत्तमपुरुष के अनुसार क्रिया रूपों का अध्ययन किया गया है। प्रत्येक पुरुष के लिए एकवचन, द्विवचन और बहुवचन में क्रिया के भिन्न रूप होते हैं। उदाहरण स्वरूप, वन्द्-धातु के लोट्-लकार में प्रथमपुरुष एकवचन 'वन्दते', द्विवचन 'वन्देते', बहुवचन 'वन्दन्ते' होते हैं। इसी प्रकार कृ-धातु के लिए प्रथमपुरुष एकवचन 'कुरुते' आदि। इस खंड में विभिन्न क्रियाओं के लकार रूपों का विस्तृत तालिका के माध्यम से अभ्यास कराया गया है। इसके अलावा, आत्मनेपदिधातुओं के लोट्-लकार रूपों का भी अध्ययन किया गया है। यह ज्ञान संस्कृत भाषा के सही प्रयोग और वाक्य निर्माण के लिए आवश्यक है।

📊 Diagram: Table on page 17 (4×4); Table on page 17 (9×4)

🧪 Activity: छात्रों को विभिन्न धातुओं के लोट्-लकार रूपों का अभ्यास कराना।

🔗 Connection: यह खंड संस्कृत भाषा के समग्र व्याकरण और संवाद कौशल के अभ्यास की ओर ले जाता है।

Table on page 17 (4×4)

पुरुष:एकवचनम्द्विवचनम्बहुचनम्
प्रथमपुरुष:वन्दतेवन्देतेवन्दन्ते
मध्यमपुरुष:वन्दसेवन्देथेवन्दध्वे
उत्तमपुरुष:वन्देवन्दावहेवन्दामहे

Table on page 17 (9×4)

पुरुष:एकवचनम्द्विवचनम्बहुचनम्
प्रथमपुरुष:कुरुतेकुर्वातेकुर्वते
मध्यमपुरुष:कुरुषेकुर्वाथेकुर्वध्वे
उत्तमपुरुष:कुर्वेकुर्वैहेकुर्महे
पुरुष:एकवचनम्द्विवचनम्बहुचनम्
प्रथमपुरुष:भक्त: देवं वन्दतेभक्तौ देवं वन्देतेभक्ता: देवं वन्दन्ते
मध्यमपुरुष:त्वं देवं वन्दसेयुवां देवं वन्देथेयूयं देवं वन्दध्वे
उत्तमपुरुष:अहं देवं वन्देआवां देवं वन्दावहेवयं देवं वन्दामहे

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

जटायुः रावण को किस कारण से रोकना चाहता था?

सीता की रक्षा हेतु

‘खगाधिपः’ का अर्थ क्या है?

पक्षियों का राजा

‘वृद्धः’ शब्द किसके लिए प्रयुक्त हुआ है?

जटायु

‘कवची’ का पर्यायवाची शब्द क्या है?

कवचधारी

इस अध्याय में महारत हासिल करें

पूरा जटायो: शौर्यम् अध्याय — इंटरैक्टिव नोट्स, चित्र, हल किए गए प्रश्न, पोल्स और मुफ़्त अभ्यास क्विज़ — ConceptScroll ऐप में।

ConceptScroll में खोलें →

ConceptScroll के साथ स्मार्ट पढ़ें

रोज़ाना एनसीईआरटी रील्स, एआई डाउट सॉल्विंग और अध्याय क्विज़ — सब मुफ़्त।

मुफ़्त सीखना शुरू करें
#cbse notes#class 9#ncert#sanskrit

और पढ़ें